Wat is TOP?

Taal, Ouderbetrokkenheid en Participatie

Het Expertisecentrum TOP legt een verbinding tussen de (taal)ontwikkeling van ouders, ouderbetrokkenheid en de participatie van ouders in school en samenleving.

Deze drie gebieden zijn verbonden met elkaar en dragen samen bij aan de ontwikkeling van het kind. Daarmee vormen zij een krachtige basis voor maatschappelijke ontwikkeling.

Brede ontwikkeling

Schoolsucces en ouderbetrokkenheid in de vorm van ‘educatief thuismilieu’ hangen sterk samen. En dat geldt ook voor educatief thuismilieu en de ontwikkeling van de ouders. Bij laagtaalvaardige ouders is het educatief thuismilieu vaak niet krachtig, met alle gevolgen voor schoolsucces van de kinderen. Dit is de zogenaamde 'cirkel van laaggeletterdheid'.

Deze kan doorbroken worden, door in te steken op een combinatie van (taal)ontwikkeling van de ouders, vergroting van hun ouderbetrokkenheid en hun participatie op school en in de samenleving. Hiervoor zijn programma’s ontwikkeld: voor taal- en ouderbetrokkenheid, voor geletterdheid bij ouders en voor ‘family literacy’.

Het Expertisecentrum TOP kijkt naar de ontwikkeling van ouders in relatie tot die van hun kinderen, benoemt succesfactoren en brengt onderzoek, beleid en praktijk bij elkaar.

Taal als spil in ouderbetrokkenheid en participatie

Waarom een Expertisecentrum taal, ouderbetrokkenheid en participatie?

Inzet op ouderbetrokkenheid heeft als doel de onderwijsloopbaan van kinderen van laagtaalvaardige ouders te verbeteren. En door participatie versterken ouders hun maatschappelijke kennis en vaardigheden. De taal is echter vaak een drempel om betrokken te zijn en te participeren. De ontwikkeling van taalvaardigheid is dan ook een voorwaarde voor ouderbetrokkenheid en participatie. Maar taal is meer.

Met één hand kun je niet klappen

Het draait steeds om taal in de ruime zin van het woord: om de interactie en de communicatie bij alle vormen van ouderbetrokkenheid. Van spelen met je kind tot en met praten met de leerkracht, van een strookje voor een tienminutengesprek invullen tot en met je mening geven in de MR. Hier komt ook de rol van de school in beeld: interactie is altijd over en weer. Bij TOP moet ook de school de interactie op de ouders afstemmen.

Vier vormen van ouderbetrokkenheid

Ouderbetrokkenheid, de betrokkenheid en de inzet van ouders bij de schoolloopbaan van hun kind, is een breed begrip. Het Expertisecentrum onderscheidt vier vormen.

Ouderbetrokkenheid 1: Educatief thuismilieu

Ouders steunen thuis de ontwikkeling en schoolloopbaan van hun kind door een rijk educatief thuismilieu te bieden. Ze doen educatieve activiteiten met het kind in de eigen taal of het Nederlands, bijvoorbeeld voorlezen, samen lezen, praten over van alles en nog wat, samen TV kijken, naar de bibliotheek gaan, spelletjes doen, praten over school, helpen en stimuleren bij huiswerk.

Het gaat hier vooral om de interactie tussen ouder en kind, die ontwikkelend en stimulerend is.

Ouderbetrokkenheid 2: Communicatie met school

Ouders zijn actief bij besprekingen met leerkrachten over hun kind, zoals 10-minutengesprekken, informatieavonden, gesprekjes tussendoor bij brengen en halen. Zij weten wat er op school speelt en volgen de informatie van school. De nadruk ligt hier op de interactie tussen ouder en leerkracht. Voorwaarde is dat ouders voldoende mondelinge en schriftelijke taalvaardigheid hebben en dat de school helder communiceert. Als ouders én leerkachten en open en positieve houding hebben in hun interactie, bevordert dat de ontwikkeling van het kind.

Ouderbetrokkenheid 3: Hulp op school

Deze betrokkenheid is breder dan alleen voor het eigen kind. Ouders helpen de school met praktische taken, bijvoorbeeld bij het versieren van klas, vervoer van kinderen of schoolreisjes. Of doen inhoudelijke taken, zoals leesouder zijn of medewerker van de schoolbibliotheek. De interactie vindt plaats met andere ouders, medewerkers van school en kinderen.

Ouderbetrokkenheid 4: Formele ouderparticipatie: OR en MR

Ouders denken mee, praten beslissen mee, voor de school, en indirect ook voor hun kind. Dit vindt in de Ouderraad en vooral in de MR plaats. De interactie is hier tussen volwassen: met andere ouders en  medewerkers van school.

Participatie in de maatschappij

Ouders zijn actief en participeren in de samenleving (buurt, wijk stad) door werk, vrijwilligerswerk of activiteiten. Ze zijn in staat om mondeling en schriftelijk informatie uit te wisselen over algemene onderwerpen. Ouders die actief participeren, ontwikkelen zich en kunnen daardoor hun kind weer makkelijker ondersteunen.

Anderszijds kan aandacht voor ouderbetrokkenheid en de taalontwikkeling van de ouders empowerment teweeg brengen en een opmaat zijn voor verdere ontwikkeling en maatschappelijke participatie van ouders. 

Compleet ouderschap

Natuurlijk is niet alleen de ouderbetrokkenheid bij de schoolcarrière van het kind belangrijk. Ouderschap betekent ook: zorg dragen voor de gezondheid en welzijn van het kind. Dit is de basis voor iedere verdere ontwikkeling. Ook hiervoor is taalvaardigheid nodig om formele en informele informatie over bijvoorbeeld gezondheid en opvoeding te begrijpen. En interactievaardigheid om sensitief met je kind om te gaan.